سيّد بحرالعلوم ـ رحمه‏اللّه‏ ـ با آن همه بركات، از لحاظ سنّ كمتر از شيخ انصارى ـ رحمه‏اللّه‏ ـ عمر كرده است! و شهيد اول ـ رحمه‏اللّه‏ ـ چه قدر كتاب‏هاى نافع و قوى و متين دارد. توفيق در تحصيل چيز ديگر است، توفيق به كثرت اشتغال نيست. 
خيلى خطرناك است كه ندانيم قُدما چه راهى را مى‏رفتند! دليل عقب ماندگى ما آن است كه اموال شبهه‏ناك مصرف مى‏كنيم، و مال شبهه‏ناك، ايجاد ترديد و شبهه مى‏كند، و به قدر ضرورت و نان خالى اكتفا نمى‏كنيم.

 اين‏ها است كه در تحصيل ايمان و يقين و توفيق در تحصيل و آثار و بركات آن اثر دارد، لذا بعضى از علما خودشان در خانه نان تهيه مى‏كردند، تا از جهت طهارت و حليّت آن مطمئن باشند. تصرّف در مالى كه صاحب آن راضى نيست و مصرف كردن آن، در علميّات و عملّيات ما اثر مى‏گذارد.
ناصرالدّين شاه به مرحوم كَنى(1) خيلى احترام مى‏گذاشت، لذا او را از پرداخت ماليات معاف كرده بود. ولى مرحوم كَنى به او گفت: خواهش مى‏كنم دستور دهيد از املاك ما هم ماليات بگيرند! و مقصودش اين بود كه از هر جا كم كنند، به ديگران مى‏افزايند، و ازما كه ماليات نمى‏گيرند، به جاى آن از ديگران بيشتر مى‏گيرند.
علماى ما، در مصرف قناعت مى‏كردند، و به ديگران رسيدگى مى‏كردند! اما ما راهى را رفتيم و مى‏رويم كه نه به خودمان پرداختيم، و نه به ديگران رسيدگى كرديم؛ بلكه در اثر قناعت نكردن و غَوْر در ماديّات و تجمّلات زندگى هميشه مقروض هستيم. قرض در حقيقت مغلول كردن(2) نقدى است. خدا مى‏داند كه انسان چه قدر بايد تلاش كند و از كجا بياورد، تا قرضش را ادا نمايد.

1. عالم بزرگ، ملاّعلى تهرانى كنى (1220 ـ 1306).
2. در زنجير و بند كردن خود.