كسانى بودند هم چون مرحوم آقا سيّد محمّد كاظم يزدى ـ رحمه اللّه  ـ و مرحوم شيخ فضل اللّه  نورى كه دوربين و آينده نگر بودند و مى گفتند: مشروطه، «كَلِمَةُ حَقٍّ يُرادُ بِهَا باطِلٌ.» ⁽¹⁾ سخن حقّى است ولى باطل از آن اراده شده است. ولى ديگران آخر مطلب را از اول كار نمى ديدند كه چگونه هر كس پول بيشتر صرف كند وكيل مى شود و دين و دنياى مردم را در اختيار مى گيرد. درباره ى حضرت رسول ـ صلّى اللّه عليه وآله وسلّم ـ در روايت داريم: «إِنَّ اللّه  أَدَّبَ نَبِيَّهُ ـ صلّى اللّه عليه وآله وسلّم ـ ... وَ فَوَّضَ إِلَيْهِ أَمْرَ دينِهِ.» ⁽2 ⁾ خداوند، پيامبر اكرم ـ صلّى اللّه عليه وآله وسلّم ـ را تربيت نمود سپس امر دينش[تشريع و قانونگذارى] را به او واگذار كرد.

ولى ما مى خواهيم با پول و بذل سفره هاى غذا به مقام قانونگذارى برسيم، نه بر پايه ى ارزش ها و شايستگى ها و تربيت دينى و ارجحيت. بساط زر و زور مشروطه فقط براى اين بود كه ايران از حلقوم روسيه به حلقوم انگليس سرازير شود، كه شد، به همان ملاك هم آمريكا از دست انگليس گرفت، يعنى با ملاك سرمايه دارى بيشتر و خرج و وعده و رشوه ى بيشتر و... خدا به ما در جزئيّات و كليّات امور، تنبّه و بيدارى عطا كند.

 

1. نهج البلاغه، ص 82 و 504؛ بحارالانوار، ج 32، ص 532 و 537 و 538 و 388؛ ج 72، ص 357.

2.بحارالانوار، ج 17، ص 7و8؛ ج 63، ص 485؛ ج 76، ص 171؛ ج 101، ص 342؛ وسائل الشيعة، ج 26، ص 142.